Nauka czystości szczeniaka: plan dnia i błędy

Nauka czystości przenosi naturalny odruch czystego legowiska na cały dom. Szczeniak wychodzi co 2–3 godziny i po jedzeniu, spaniu oraz zabawie, a nagrodę dostaje w chwili załatwienia się na dworze.

Zuzanna Kmiecik Avatar

6 min czytania

Szczeniak jamnika węszy w trawie na trawniku przed blokiem, obok leży smycz

Sedno

Nauka czystości to rozszerzenie naturalnego odruchu psa, który nie brudzi swojego legowiska, na całe mieszkanie. Działa, gdy szczeniak wychodzi na dwór, zanim pęcherz się upomni (co 2–3 godziny oraz po jedzeniu, spaniu i zabawie), a nagrodę dostaje w chwili załatwienia się, na miejscu. Kara nie uczy, tylko stresuje.

Na czym polega nauka czystości szczeniaka?

Szczeniak nie rozumie od razu, że jego „gniazdem” jest cały dom. Dla niego legowisko to tylko posłanie, a reszta podłogi to zwykła powierzchnia. Cel jest prosty: ma traktować całe mieszkanie jak swoje gniazdo i załatwiać się poza nim.

Drugi mechanizm to zapach. Pies wraca do miejsc oznaczonych zapachem, a ślady innych psów zachęcają go do załatwienia się. Dlatego powroty w to samo miejsce na spacerze utrwalają dobre skojarzenie, a źle wyczyszczona plama w domu działa jak zaproszenie.

Kiedy wyjść ze szczeniakiem na dwór?

Wychodź według stałego rytmu i po każdej czynności, która pobudza organizm. Szczeniaka wyprowadza się co 2–3 godziny oraz po:

  • przebudzeniu i dłuższej drzemce,
  • posiłku,
  • zabawie i każdym większym wysiłku,
  • powitaniu (na przykład po powrocie domowników),
  • przestraszeniu się.

Obie zasady działają jednocześnie: jeśli od ostatniego wyjścia minęły 2–3 godziny, wychodzisz bez względu na to, co robi szczeniak.

Szczeniak sam zdradza, że czas na wyjście. Węszy, popiskuje, kręci się w miejscu i jest niespokojny, jakby czegoś szukał. Na ten widok nie czekasz na kolejny ruch, tylko bierzesz smycz. Nie można dopuścić do sytuacji, w której szczeniak ma problem z dotrwaniem do wyjścia.

Jak może wyglądać plan dnia?

Zasada jest jedna: wyjście poprzedza każdy moment, w którym szczeniak i tak by się załatwił. Poniższa tabela to przykładowy układ, nie norma. Pory dopasuj do własnego domu i rytmu psa.

Pora / zdarzenie Co robisz
Pobudka Wychodzisz od razu, bez zabawy po drodze
Po śniadaniu Krótkie wyjście, zanim szczeniak zacznie węszyć w domu
Po drzemce Wyjście zaraz po przebudzeniu
Po zabawie Wyjście od razu po zabawie
Kolejne posiłki i drzemki To samo: posiłek, wyjście, drzemka, wyjście
Między tymi punktami Wyjście co 2–3 godziny, nawet gdy nic się nie dzieje
Wieczór Ostatnie wyjście tuż przed snem

Gdy szczeniak jest w domu i nie śpi, przebywa z tobą w jednym pokoju, przy zamkniętych drzwiach. Kiedy zaczyna węszyć, natychmiast wychodzicie na dwór.

Plan zaczynam od wyjścia zaraz po przebudzeniu, przed kawą. Wolę mniej punktów, ale trzymanych codziennie, niż rozbudowany grafik, który szybko przestaje działać.

Jak nagradzać, żeby pies zrozumiał?

Nagroda musi paść w chwili załatwienia się albo zaraz po niej, bo tylko wtedy pies łączy ją z tym, co właśnie zrobił. Spóźniona pochwała w domu, po powrocie, nie wiąże się z niczym.

Jest też pułapka po drugiej stronie: jeśli po załatwieniu się od razu wracasz do domu, szczeniak uczy się, że siusiu kończy spacer. Wtedy zaczyna je odwlekać.

  1. Chodź z psem w to samo miejsce. Jego zapach i ślady innych psów ułatwią sprawę, a powtarzalność utrwali skojarzenie.
  2. Zachowaj ciszę, dopóki szczeniak się nie załatwi. Rozmowę i zabawę odkładasz do tej chwili.
  3. Pochwal w trakcie, daj smakołyk po skończeniu, a potem pospaceruj jeszcze chwilę.

Jakie błędy wydłużają naukę czystości?

  1. Karanie, krzyk, podsuwanie nosa pod plamę. Ganienie za sikanie na podłogę nie pomaga, bo stres utrudnia naukę. Zamiast tego nagradzaj załatwianie się na dworze.
  2. Powrót do domu zaraz po siku. Po załatwieniu się zostań na dworze jeszcze chwilę.
  3. Za rzadkie wyjścia. Jeśli szczeniak nie dotrwa do drzwi, wyjdź wcześniej, niż uważasz za potrzebne.
  4. Zagadywanie i zabawa przed załatwieniem się. Poczekaj w ciszy, nagrodę i zabawę zostaw na później.
  5. Swoboda po całym domu bez nadzoru. Trzymaj się zasady z planu dnia: jeden pokój, zamknięte drzwi i szczeniak na oku.
  6. Niedokładne sprzątanie zapachu. Zapach przyciąga psa z powrotem w to samo miejsce, więc plamę usuń dokładnie.

Wpadkę sprzątasz bez słowa i notujesz porę, bo to podpowiedź do planu: jeśli szczeniak sika o tej samej godzinie, wyjście trzeba przesunąć wcześniej.

Co, jeśli wpadki się powtarzają?

Zmieniaj plan, nie psa: dodaj wyjście, skróć odstępy, popraw nadzór. Jeśli jednak szczeniak, który już był czysty, nagle zaczyna często sikać albo mocz wygląda nietypowo, skonsultuj się z weterynarzem.

Dlaczego szczeniak sika w domu zaraz po spacerze?

Szczeniak potrafi nie załatwić się na dworze, a zrobić to zaraz po powrocie do domu. Przyczyna bywa ta sama co w błędach wyżej: powrót zaraz po siku albo zabawa i rozmowa przed załatwieniem. Zostań na dworze, bądź cicho i daj mu czas. Jeśli mimo to nic się nie dzieje, wróć do domu, ale zostań z nim w jednym pokoju i przy pierwszym węszeniu wyjdź jeszcze raz.

Czy mata do sikania pomaga?

Tak, ale w jednej sytuacji: w okresie po pierwszych szczepieniach, gdy szczeniak bez własnego ogródka nie powinien jeszcze stykać się z odchodami innych zwierząt. Po tym czasie nauka odbywa się na zewnątrz.

Mata ma chłonną górę i nieprzemakalny spód, jest jednorazowa, a na początek lepiej sprawdza się większy rozmiar, np. 60×90 cm (zoo-mar.pl). Przeszkadza, gdy zostaje na stałe: pies uczy się wtedy załatwiać w domu, a nie na dworze. Maty i resztę zakupów na start zbiera wyprawka dla szczeniaka.

Co zmienia mieszkanie w bloku?

W bloku droga z mieszkania na trawnik bywa dłuższa, niż szczeniak wytrzyma. Dlatego wychodzisz od razu po wyzwalaczu, bez dodatkowych czynności po drodze: smycz, buty, winda lub schody, a dopiero potem zabawa. To samo dotyczy szczeniaka jamnika w mieszkaniu na piętrze. Zimą wyjście jest krótsze, ale nie rzadsze.

Czy klatka kennelowa przyspiesza naukę?

Tak, pomaga w nadzorze, bo pies nie brudzi swojego legowiska. Warunek jest jeden: klatka musi być legowiskiem, nie karą. Wtedy szczeniak chętniej wstrzymuje się do wyjścia, a ty wiesz, gdzie jest, gdy nie możesz go pilnować. Jak ją wprowadzić, opisuje trening z klatką kennelową.

Ile trwa nauka czystości?

Od tygodnia do kilku miesięcy, zależnie od psa. Przy tej samej rutynie jeden szczeniak nauczył się czystości w tydzień, a inny potrzebował miesięcy (pancogito.pl).

Zuzanna Kmiecik Avatar